O'smirlar aknesi balog'at davrida ko'p uchraydi, ammo uning darajasi har kimda har xil bo'ladi. Bu “kir teri” belgisi emas va o'smirni uyaltirish uchun sabab bo'la olmaydi. Uy parvarishining vazifasi — terini ehtiyotkor tozalash va himoya qilish, toshmalarni shikastlamaslik hamda qachon shifokor yordami kerakligini vaqtida bilish.
Nega o'smirlarda toshma paydo bo'ladi
Balog'at davridagi gormonal o'zgarishlar yog' bezlari faoliyatini kuchaytirishi mumkin. Teri yog'i va ajralib tushayotgan hujayralar follikula og'zida to'planib, ochiq yoki yopiq komedonlarni hosil qiladi; yallig'lanishda esa qizil va og'riqli elementlar paydo bo'lishi mumkin. Faqat suratga qarab toshma turini ishonchli aniqlash yoki davolash tanlash mumkin emas.[1]
| Nima ko'rinadi | Xavfsiz keyingi qadam | Nima qilmaslik kerak |
|---|---|---|
| Bir nechta qora nuqta yoki kichik yuzaki toshma | Oddiy bazaviy parvarishni saqlash va terini kuzatish | Skrab bilan ishqalamaslik va bir nechta aktivni birdan boshlamaslik |
| Ko'p yallig'langan toshma, og'riq yoki ko'krak va orqaga tarqalish | Holatni dermatolog bilan muhokama qilish | Boshqa odamga yozilgan dorini ishlatmaslik |
| Tugun, chandiq, doimiy to'q dog' yoki kuchli xavotir | Shifokor ko'rigini kechiktirmaslik | Muammo albatta o'zi o'tib ketadi deb kutmaslik |
Ertalab va kechqurun oddiy parvarish
- Yumshoq tozalash. Yuzni odatda kuniga ikki martagacha va ko'p terlagandan keyin yumshoq, abrazivsiz vosita bilan yuving. Cho'tka yoki qattiq gubka emas, barmoqlardan foydalaning.
- Komedogen bo'lmagan namlantirish. Quruqlik yoki tortishish bo'lsa, “non-comedogenic” yoki “teshiklarni berkitmaydi” deb belgilangan oddiy vosita mosroq.
- Quyoshdan himoya. Kunduzi keng spektrli, komedogen bo'lmagan SPF 30 yoki undan yuqori vositani tanlang, ayniqsa parvarish terini quyoshga sezgir qilsa.
- Har safar faqat bitta yangi vosita. Shunda nima yordam bergani, nima achishish, quruqlik yoki toshma chaqirganini bilish osonroq.
Amerika Dermatologiya Akademiyasi terini spirtli losyonlar bilan quritmaslik, qattiq ishqalamaslik va toshmalarni siqmaslikni tavsiya qiladi: shikastlash yallig'lanishni cho'zishi, dog' va chandiq xavfini oshirishi mumkin.[2]
Aktiv vositalardan qanday foydalanish kerak
Benzoyl peroksid, azelain kislotasi va boshqa aktivlar turli akne holatlarida ishlatiladi, ammo maqola aniq o'smir uchun vosita yoki tartib tanlay olmaydi. Yosh bo'yicha cheklov, toshma turi, teri sezgirligi, qabul qilinayotgan dorilar va allergiya qarorni o'zgartiradi. Aniq mahsulot yo'riqnomasini tekshirish, shubha bo'lsa shifokor yoki farmatsevt bilan maslahatlashish kerak.
Umumiy ma'lumot uchun benzoyl peroksid va azelain kislotasi haqidagi maqolalarni o'qish mumkin. Perolite 5% gel va Azelogy 20% krem kartalari tarkib va formatni tekshirishga yordam beradi, ammo voyaga yetmagan o'smirga shaxsiy tavsiya emas. Boshqa odamning antibiotigi, retinoidi yoki izotretinoinini shifokorsiz ishlatmang.
Tez-tez uchraydigan xatolar
- Yuzni kun davomida ko'p marta yuvish yoki yog'li terini “quritishga” urinish.
- Skrab, kislota, benzoyl peroksid va retinoidni birdan boshlash.
- Toshmalarni tirnoq bilan siqish yoki teshish.
- Vositaning teriga mosligini baholamasdan uni har bir necha kunda almashtirish.
- Akneni dangasalik, shirinlik yoki yomon gigiyena oqibati deb, o'smirni ayblash.
Ota-ona o'smirni qanday qo'llab-quvvatlashi mumkin
Avval o'smirdan yordam xohlash-xohlamasligini so'rang. Uning terisini boshqalar oldida muhokama qilmang, har bir yangi toshmani izohlamang va vosita haqida kuniga bir necha marta eslatmang. AAD ma'lumotiga ko'ra, kundalik eslatmalar bosim kabi qabul qilinishi mumkin; shifokorga yozilish va kelishilgan tartibga xotirjam yordam berish foydaliroq.[3]
Qachon dermatolog kerak
Toshmalar chuqur yoki og'riqli bo'lsa, tugun, chandiq yoki doimiy pigment dog'lari paydo bo'lsa, holat tez yomonlashsa, tashxis noaniq bo'lsa yoki kelishilgan parvarish yordam bermasa, shifokorga murojaat qiling. Erta yordam chandiqlanish va uzoq davom etadigan xavotir xavfini kamaytirishi mumkin.[4]
Akne tashqi ko'rinishidan qat'i nazar, o'smirning o'ziga bahosi, muloqoti va kayfiyatiga ta'sir qilishi mumkin. Doimiy xavotir, tushkunlik, maktabga yoki muloqotga borishni istamaslikda ishonchli katta va tibbiy mutaxassis yordami kerak. O'ziga zarar yetkazish yoki o'z joniga qasd qilish fikri bo'lsa, zudlik bilan shoshilinch yordamga murojaat qilish lozim. NICE ruhiy zo'riqishni hisobga olish va kerak bo'lsa tegishli xizmatga yo'naltirishni tavsiya qiladi.[5]
Material umumiy ma'lumot uchun berilgan. U tashxis qo'ymaydi, voyaga yetmagan o'smirga davolash tayinlamaydi va natijani va'da qilmaydi.
FAQ
O'smirlar aknesi yomon gigiyena sababli paydo bo'ladimi?
Yo'q. Juda tez-tez va qattiq yuvish terini bezovta qilishi mumkin; muntazam yumshoq parvarish odatda ma'qulroq.
Yuzni kuniga necha marta yuvish kerak?
Shifokor boshqacha tavsiya bermagan bo'lsa, odatda kuniga ikki martagacha va ko'p terlagandan keyin.
Husnbuzarni siqish mumkinmi?
Tavsiya etilmaydi: bu yallig'lanish, dog' va chandiq xavfini oshiradi.
O'smir kattalar uchun vositadan foydalansa bo'ladimi?
“Kattalar uchun” yoki “aknega qarshi” degan nomning o'zi yetarli emas. Yosh cheklovi va yo'riqnomani tekshirish, aktiv parvarishni mutaxassis bilan kelishish kerak.
Qachon faqat uy parvarishi yetarli emas?
Og'riq, tugun, chandiq, tez yomonlashish, tushunarsiz toshma yoki akne kayfiyat va kundalik hayotga sezilarli ta'sir qilganda.
Manbalar va tibbiy asoslar
- NICE NG198: bemorlar va oilalar uchun ma'lumot — o'smirlarda akne, parvarish, davolash va ruhiy yordamning ahamiyati.
- American Academy of Dermatology: acne skin-care tips — yumshoq tozalash, toshmani shikastlamaslik va quyoshdan himoya.
- American Academy of Dermatology: o'smirga yordam — uyaltirmasdan va bosim o'tkazmasdan qo'llab-quvvatlash.
- American Academy of Dermatology: erta yordam — chandiq va ruhiy zo'riqish xavfi.
- NICE NG198: tavsiyalar — dermatolog va ruhiy salomatlik xizmatlariga yo'naltirish mezonlari.
