Akne o'smirlik davridan keyin ham davom etishi yoki ilk bor katta yoshda paydo bo'lishi mumkin. Bu holat kattalardagi akne yoki adult-onset acne deb ataladi. U ayollarda ko'proq uchrasa-da, har qanday jinsdagi odamda bo'lishi mumkin. Faqat toshma joylashuvi yoki suratiga qarab sababni aniqlab bo'lmaydi: boshqa teri holatlari ham aknega o'xshashi mumkin.
Kattalardagi akne o'smirlik aknesidan nimasi bilan farq qiladi
O'smirlik aknesi ko'pincha balog'at davridagi gormonal o'zgarishlar fonida boshlanadi. Kattalarda esa u avvalgi aknening davomi bo'lishi yoki ilk bor paydo bo'lishi mumkin. Amerika Dermatologiya Akademiyasi kattalardagi akne bilan gormonal o'zgarishlar, stress, irsiy moyillik, ayrim teri va soch vositalari, dorilar hamda ba'zi kasalliklar o'rtasida bog'liqlik bo'lishi mumkinligini ko'rsatadi. Bular ehtimoliy omillar, mustaqil tashxis usuli emas.[1]
| Holat | Nimani hisobga olish kerak |
|---|---|
| Akne o'smirlikdan beri davom etadi | Hozirgi toshma turi, eski parvarishdan tirnashish va chandiq xavfini baholash |
| Toshma 25 yoshdan keyin ilk bor paydo bo'ldi | Hammasini “gormon” deb hisoblamaslik; to'satdan yoki doimiy o'zgarishni shifokor bilan muhokama qilish |
| Toshma davriy qaytalanadi | Kuzatuvni qayd etish, lekin gormonal dorini mustaqil tanlamaslik |
Toshmalar qayerda paydo bo'lishi mumkin
Kattalarda toshmalar yuzda, jumladan iyak va pastki jag' chizig'ida, shuningdek ko'krak va orqada paydo bo'lishi mumkin. Joylashuv shifokorga manzarani tasvirlashga yordam beradi, ammo o'zi “gormonal” sababni isbotlamaydi. Og'iz atrofidagi, qichishadigan yoki noodatiy toshma ko'rikni talab qiladi: follikulit, perioral dermatit va boshqa holatlar aknega o'xshashi mumkin.[2]
Nimalar kuchayish bilan bir vaqtda kuzatilishi mumkin
- Gormonal o'zgarishlar. Ayrim ayollarda toshma hayz sikli, homiladorlik, perimenopauza yoki kontratsepsiya o'zgarishi bilan bir vaqtda kuchayadi.[3]
- Stress. U toshma kuchayishi bilan bog'liq bo'lishi mumkin, ammo bu akne “faqat asabdan” degani emas.
- Kosmetika va soch vositalari. Teriga tegadigan zich yoki komedogen mahsulotlar omillardan biri bo'lishi mumkin.
- Dorilar. O'zgarish yangi dori boshlanganidan keyin yuz bersa, uni o'zingiz bekor qilmang; buyurgan shifokor bilan gaplashing.
Yumshoq bazaviy parvarish
- Terini cho'tka, spirtli artish va qattiq ishqalashsiz yumshoq tozalang.
- Komedogen bo'lmagan namlantiruvchi va kunduzgi quyoshdan himoya vositasini tanlang.
- Chuqur yoki yallig'langan toshmani siqmang.
- Bir vaqtda faqat bitta aktiv mahsulotni kiriting va uning yo'riqnomasiga amal qiling.
- Quruqlik, achishish, shish yoki kuchayayotgan toshmada vositani to'xtatib, reaksiyani shifokor bilan baholang.
Toshma turlari bo'yicha umumiy yo'nalish akne qo'llanmasida berilgan. Qora nuqtalar ustun bo'lsa, komedonlar haqidagi materialni o'qing; aktivlar haqida benzoyl peroksid va azelain kislotasi maqolalari tushuntiradi.
Shaxsiy tavsiya bo'lmagan mahsulot sahifalari
Format va tarkibni solishtirish uchun benzoyl peroksidli Perolite 5% gel va azelain kislotali Azelogy 20% krem sahifalari mavjud. Mahsulot sahifasi vosita aynan sizga mosligini anglatmaydi. Bir nechta aktivni birdan boshlamang; homiladorlik yoki uni rejalashtirishda tartibni shifokor tekshirishi kerak.
Qachon dermatolog kerak
Chuqur og'riqli tugunlar, chandiq, keng tarqalgan yoki uzoq davom etuvchi jarayon, keskin yomonlashish, ruhiy holatga sezilarli ta'sir yoki bu akne ekaniga shubha bo'lsa, shifokorga murojaat qiling. Homiladorlik yoki uni rejalashtirish, bolalar, allergiya gumoni va vositaga kuchli reaksiyada maslahat shart. NICE retinoidlar va tetratsiklinlar homiladorlik hamda uni rejalashtirishda qarshi ko'rsatilganini ta'kidlaydi; ularni mustaqil tanlash mumkin emas.[4]
Maqola ma'lumot uchun berilgan, alomat yoki surat bo'yicha tashxis qo'ymaydi va davolashni va'da qilmaydi.
FAQ
Akne ilk bor 25 yoshdan keyin paydo bo'lishi mumkinmi?
Ha. Dermatologlar buni adult-onset acne deb ataydi, ammo to'satdan yoki doimiy toshmani ko'rikda baholash kerak.
Iyakdagi toshma doim gormonlar bilan bog'liqmi?
Yo'q. Joylashuv boshqa belgilar va sog'liq tarixi baholanmasdan sababni tasdiqlamaydi.
Yog'li terini quritish kerakmi?
Yo'q. Qattiq tozalash va bir nechta aktivni birdan ishlatish tirnashish xavfini oshiradi.
Homiladorlikda retinoidni mustaqil ishlatish mumkinmi?
Yo'q. Homiladorlik va uni rejalashtirishda aktiv parvarish shifokor bilan kelishiladi; topik retinoidlar qarshi ko'rsatilgan.
Qachon uy parvarishi yetarli emas?
Chuqur og'riqli toshma, chandiq, uzoq davom etish, yomonlashish yoki tushunarsiz toshmada.
Manbalar va tibbiy asoslar
- American Academy of Dermatology: Adult acne — adult-onset acne va ehtimoliy omillar.
- American Academy of Dermatology: Diagnosis and treatment — o'xshash holatlar va aniq tashxis.
- NHS: Causes of acne — mexanizmlar va gormonal o'zgarishlar.
- NICE NG198: Recommendations — parvarish, mutaxassisga yo'naltirish va homiladorlik cheklovlari.
